ເປັນຫຍັງຂອງຫຼີ້ນທີ່ສົ່ງເສີມການຮຽນຮູ້ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຈຳເປັນສຳລັບການພັດທະນາຕັ້ງແຕ່ເດັກນ້ອຍ?

ຂອງຫຼີ້ນທີ່ຊ່ວຍໃນການສຶກສາເຮັດໃຫ້ສະໝອງເຕີບໂຕແນວໃດໃນຫ້າປີທຳອິດ

ຫຼັກຖານຈາກວິທະຍາສາດສະໝອງ: ການຕັດສ່ວນເຊື່ອມຕໍ່ຂອງເຊັນແຊີ (synaptic pruning) ແລະ ການຫຸ້ມເສັ້ນປະສາດດ້ວຍ myelin (myelination) ທີ່ເກີດຈາກການຫຼີ້ນ

ການພັດທະນາຂອງສະໝອງເລີ່ມຕົ້ນຢ່າງເຂັ້ມແຂງໃນໄລຍະຫ້າປີທຳອິດຂອງຊີວິດ, ໂດຍມີການສ້າງເຄື່ອງເຊື່ອມຕໍ່ໃໝ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອັດຕາທີ່ນ່າທີ່ງົວຈິດເຖິງປະມານ 1,000 ເຄື່ອງຕໍ່ວິນາທີ. ຂອງຫຼີ້ນທີ່ມີຄຸນຄ່າດ້ານການສຶກສາຈະຊ່ວຍສົ່ງເສີມການເຕີບໂຕ ແລະ ການເຮັດວຽກຂອງສະໝອງໃນສອງດ້ານສຳຄັນ. ດ້ານທຳອິດແມ່ນການຕັດເອົາເຄື່ອງເຊື່ອມຕໍ່ທີ່ບໍ່ຈຳເປັນອອກ (Pruning), ເຊິ່ງເປັນການກຳຈັດເຄື່ອງເຊື່ອມຕໍ່ທີ່ເຮົາບໍ່ຕ້ອງການ. ດ້ານທີສອງແມ່ນການຫຸ້ມເຄື່ອງເຊື່ອມຕໍ່ທີ່ສຳຄັນດ້ວຍເສັ້ນໃຍທີ່ເປັນສະເພາະ (Myelination), ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ສັນຍານເດີນທາງໄວຂຶ້ນຜ່ານສະໝອງ. ເມື່ອເດັກນ້ອຍຫຼີ້ນກັບຂອງຫຼີ້ນເຊັ່ນ: ປິດສະເລ, ເກມຈັດລຽງ, ຫຼື ບີກທີ່ເດັກນ້ອຍເອົາມາເຮັດເປັນຕຶກ, ສະໝອງຂອງເດັກຈະດີຂຶ້ນໃນການຈັດການວຽກທີ່ສັບສົນ ເນື່ອງຈາກກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍສ້າງເສັ້ນທາງທີ່ມີປະສິດທິພາບຫຼາຍຂຶ້ນລະຫວ່າງສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງສະໝອງ. ການສຳຜັດ ແລະ ຢື່ນເຄື່ອນວັດຖຸຕະຫຼອດການຫຼີ້ນ ເປັນເລື່ອງງ່າຍໆ ແຕ່ກໍຊ່ວຍເພີ່ມການຜະລິດເສັ້ນໃຍທີ່ຫຸ້ມເຄື່ອງເຊື່ອມຕໍ່ (Myelin) ໄດ້ເຊັ່ນກັນ, ເຊິ່ງເປັນການວາງຮາກຖານທາງຈິດໃຈທີ່ຈຳເປັນສຳລັບການຮຽນຮູ້ທຸກຮູບແບບໃນອະນາຄົດ. ການສຶກສາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງເປັນປະຈຳກັບຂອງຫຼີ້ນເຫຼົ່ານີ້ຈະນຳໄປສູ່ການມີເຄືອຂ່າຍປະສາດທີ່ໜາ ແລະ ມີການຈັດລຽງທີ່ດີຂຶ້ນໃນເດັກນ້ອຍ, ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ການຫຼີ້ນມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍປານໃດຕໍ່ການພັດທະນາສະໝອງທີ່ແທ້ຈິງ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງເລືອກເອົາຂອງຫຼີ້ນທີ່ສົ່ງເສີມການຮູ້ຄວາມຮູ້ສຶກ-ການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ມີຮູບຮ່າງຈິງ ເພື່ອການສຶກສາ ແທນທີ່ຈະເລືອກຂອງຫຼີ້ນທີ່ໃຊ້ໜ້າຈໍ

ເມື່ອເວົ້າເຖິງການຮຽນຮູ້ຜ່ານການຫຼີ້ນ, ຂອງຫຼີ້ນທາງຮ່າງກາຍຈະເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍທັງໝົດມີສ່ວນຮ່ວມໃນວິທີທີ່ບໍ່ມີໜ້າຈໍໃດໆສາມາດເຮັດໄດ້. ຈິນຕະນາການກ່ຽວກັບບ່ອນປະກອບ, ບົດເລີ່ມທີ່ມີເນື້ອເຄື່ອງທີ່ເດັກນ້ອຍຊົມຊື່ນ, ຫຼືຖ້ວຍທີ່ມີສີສັນສົດໃສ່ກັນໄດ້ທີ່ເດັກນ້ອຍເອົາມາເຮັດເປັນຊັ້ນໆ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຈະເຮັດໃຫ້ສ່ວນຕ່າງໆຂອງສະໝອງເຮັດວຽກພ້ອມກັນ, ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ເດັກນ້ອຍຈື່ຂໍ້ມູນໄດ້ດີຂຶ້ນ ອີງຕາມບາງການສຶກສາທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າມີການປັບປຸງການຈື່ຂໍ້ມູນຂຶ້ນປະມານ 50%. ໃນຂະນະທີ່ເວລາທີ່ໃຊ້ຢູ່ໜ້າຈໍມັກຈະມີມິຕິດຽວເທົ່ານັ້ນ ແລະ ມັກຈະເປັນພຽງແຕ່ຮູບພາບແລະສຽງທີ່ເລີ່ມຂຶ້ນ-ດັບໄປ ໂດຍບໍ່ມີການມີສ່ວນຮ່ວມຫຼາຍນັກນອກຈາກການແຕະ ຫຼື ລາກນິ້ວ. ສິ່ງນີ້ຈຳກັດວິທີທີ່ເດັກນ້ອຍພັດທະນາການຄວບຄຸມກົງເລັກໆຂອງຮ່າງກາຍ ແລະ ການເຂົ້າໃຈວ່າວັດຖຸຕ່າງໆເຂົ້າກັນໄດ້ແນວໃດໃນອະວະກາດ. ການສຶກສາຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ຄົ້ນພົບວ່າ ເດັກນ້ອຍທີ່ໃຊ້ເວລາກັບຂອງຫຼີ້ນທີ່ແທ້ຈິງມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະເຂົ້າໃຈຄວາມສຳພັນດ້ານອະວະກາດໄດ້ດີຂື້ນ, ມີຄວາມສາມາດໃນການຕັ້ງໃຈກັບບັນຫາໃນເວລາທີ່ຍາວຂື້ນ, ແລະ ເຖິງແມ່ນແຕ່ຈະມີການຕອບສະໜອງທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນສະໝອງເມື່ອເດັກເຈີ່ງກັບສິ່ງໃໝ່ໆ. ເຖິງແມ່ນວ່າເຄື່ອງມືດິຈິຕອນຈະມີບ່ອນຢູ່ຂອງມັນ, ການໄດ້ເຮັດວຽກກັບສິ່ງຂອງທີ່ແທ້ຈິງຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ດີທີ່ສຸດສຳລັບການພັດທະນາສະໝອງໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ.

ຂອງຫຼີ້ນທີ່ໃຊ້ສຳລັບການສຶກສາ ຊ່ວຍພັດທະນາທັກສະດ້ານປັນຍາເບື້ອງຕົ້ນ

ຈາກການເຮັດຄວາມເຂົ້າໃຈການເລືອກວາງຊັ້ນ (Stacking) ໄປຫາການຈັດລຳດັບ (Sequencing): ການສົ່ງເສີມການຄິດຢ່າງມີວິຈາລະນະ ແລະ ທັກສະດ້ານການຈັດການຕົວເອງ (Executive Function)

ຂອງຫຼີ້ນທີ່ຖືກອອກແບບມາເພື່ອການຮຽນຮູ້ ຈິງໃຈແລ້ວຊ່ວຍໃຫ້ເດັກນ້ອຍເຕີບໂຕສະໝອງຂອງເຂົາໄດ້ ໂດຍການຈັດປະເພດຄວາມທ້າທາຍໃຫ້ເໝາະສົມກັບລະດັບການພັດທະນາຂອງເດັກໃນແຕ່ລະໄລຍະ. ເມື່ອເດັກນ້ອຍເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍຂອງຫຼີ້ນທີ່ເອົາມາເຮັດການເຮັດເປັນຊັ້ນ (stacking toys) ເຂົາກຳລັງພັດທະນາທັກສະທີ່ສຳຄັນເຊັ່ນ: ການເຂົ້າໃຈເຖິງອະວະກາດ (space) ແລະ ການປະສານງານລະຫວ່າງມືກັບຕາ. ເມື່ອເດັກເຕີບໂຕຂຶ້ນ, ຂອງຫຼີ້ນທີ່ເຮັດໃຫ້ເດັກຈັດລຳດັບ (sequencing toys) ກໍຈະເຂົ້າມາມີບົດບາດ, ເຊິ່ງສອນໃຫ້ເດັກເຂົ້າໃຈເຖິງຮູບແບບ (patterns), ຄວາມເປັນເหດເປັນຜົນ (logic), ແລະ ການຄິດໄອເດຍເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ມີຫຼາຍຂັ້ນຕອນໃນເວລາດຽວກັນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ການຈັດບັອກ (blocks) ໂດຍອີງຕາມຂະໜາດ ຫຼື ສີ – ກິດຈະກຳປະເພດນີ້ຈະເຮັດໃຫ້ສ່ວນຕ່າງໆຂອງສະໝອງທີ່ຮັບຜິດຊອບການຈື່ຊົ່ວຄາວ ແລະ ການຄວບຄຸມຄວາມຮູ້ສຶກ/ຄວາມຕ້ອງການ (impulse control) ເຮັດວຽກຢ່າງເຕັມທີ່, ເຊິ່ງເປັນທັກສະທີ່ສຳຄັນຫຼາຍຕໍ່ຄວາມສຳເລັດໃນການຮຽນໃນໂຮງຮຽນໃນອະນາຄົດ. ການສຶກສາທີ່ຈັດທຳຂື້ນໂດຍ Lego Foundation ໃນປີ 2021 ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ເດັກນ້ອຍທີ່ຫຼີ້ນກັບບັອກຢ່າງສະໝຳເສີມ ມີຄະແນນໃນການທົດສອບທີ່ວັດທັກສະເຫຼົ່ານີ້ສູງຂຶ້ນປະມານ 15% ເມື່ອທຽບກັບເດັກອື່ນ. ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຂອງຫຼີ້ນເຫຼົ່ານີ້ມີຄຸນຄ່າຫຼາຍກວ່າອື່ນໆ ແມ່ນວ່າ ມັນຊ່ວຍໃຫ້ເດັກຍ້າຍຈາກການສັງເກດເທົ່ານັ້ນ (ເຊັ່ນ: ການທີ່ຫ້ອງທີ່ເຮັດຈາກບັອກລົ້ມລົງ) ໄປສູ່ການເຂົ້າໃຈເຖິງເຫດຜົນທີ່ເກີດຂຶ້ນ (ເພາະວ່າຖານທີ່ກວ້າງກວ່າຈະສາມາດຮັກສາຫ້ອງທີ່ສູງກວ່າໄດ້). ເກມການຈັດລຳດັບ (sorting games) ກໍເຮັດວຽກໃນລັກສະນະດຽວກັນ ໂດຍເຮັດໃຫ້ເດັກເລີ່ມຈາກການຈັດກຸ່ມວັດຖຸຕ່າງໆ ແລ້ວຈຶ່ງຈັດລຳດັບມັນຕາມລຳດັບ, ເຊິ່ງຄ້າຍຄືກັບທີ່ນັກຈິດຕະວິທະຍາ Lev Vygotsky ໄດ້ອະທິບາຍໄວ້ວ່າ ເດັກຮຽນຮູ້ໄດ້ດີທີ່ສຸດເມື່ອເຂົາຖືກທ້າທາຍໃນລະດັບທີ່ເໝາະສົມ – ບໍ່ຫຼາຍເກີນໄປ ແລະ ບໍ່ໜ້ອຍເກີນໄປ.

ຂອງຫຼີ້ນການສຶກສາທີ່ແນວໃສ່ຕາມແນວຄິດ Montessori ແລະ ຜົນໄດ້ຮັບທີ່ວັດແທກໄດ້ໃນທັກສະການແກ້ໄຂບັນຫາຂອງເດັກກ່ອນເຂົ້າໂຮງຮຽນປະຖົມ

ຂອງຫຼີ້ນການສຶກສາທີ່ສອດຄ່ອງກັບແນວຄິດ Montessori ສະເໜີປະໂຫຍດດ້ານສະຕິປັນຍາທີ່ມີເຫດຜົນຢ່າງເປັນທາງວິທະຍາສາດ. ການວິເຄາະລວມ (meta-analysis) ປີ 2022 ຈາກ 41 ການສຶກສາ ພົບວ່າ ເດັກທີ່ໃຊ້ວັດຖຸ Montessori ມີຜົນການປະຕິບັດດີກວ່າເພື່ອນຮ່ວມຊັ້ນໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ໂດຍ 22%. ຄວາມມີປະສິດທິຜົນຂອງມັນເກີດຈາກຫຼັກການອອກແບບທີ່ອີງໃສ່ຫຼັກຖານທາງວິທະຍາສາດສາມຂໍ້:

• ເຄື່ອງຈັກທີ່ປັບຕົວເອງ , ເຊັ່ນ: ບັອກສູງ (cylinder blocks) ທີ່ເຂົ້າກັບຮູທີ່ສອດຄ່ອງເທົ່ານັ້ນ, ເຮັດໃຫ້ເດັກພັດທະນາທັກສະການຄິດເຖິງການຄິດ (metacognition) ຜ່ານຂໍ້ມູນປ້ອນກັບຄືນທີ່ທັນທີ ແລະ ບໍ່ມີການຕັດສິນ;
• ການແຍກຕົວແປອອກ , ເຊັ່ນ: ຕົວອັກສອນທີ່ເຮັດຈາກເສັ້ນທາງ (sandpaper letters) ຫຼື ນ້ຳໜັກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ (graduated weights), ຊ່ວຍເຮັດໃຫ້ຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການສັງເກດດີຂຶ້ນ ໂດຍການຫຼຸດພາບໄລຍະການຄິດ (cognitive load);
• компົດເຖິງບໍລິບົດທີ່ເກີດຂື້ນໃນຊີວິດຈິງ , ເຊັ່ນ: ກິດຈະກຳການເທໃສ່ນ້ຳ ຫຼື ກິດຈະກຳການແຕ່ງຕົວ (dressing frames), ເຮັດໃຫ້ເດັກເຂົ້າໃຈເນື້ອຫາທີ່ເປັນທາງດ້ານທິດສະດີ (abstract concepts) ເຊັ່ນ: ປະລິມານ ຫຼື ລຳດັບຂັ້ນຕອນ ຜ່ານປະສົບການທີ່ຈັບຕ້ອງໄດ້.

ເດັກນ້ອຍທີ່ຢູ່ໃນຊ່ວງກ່ອນເຂົ້າໂຮງຮຽນ ທີ່ໃຊ້ກ່ອງສາຍ (spindle boxes) ເປັນຕົ້ນ ສາມາດຈັດຄູ່ຈຳນວນກັບຕົວເລກໄດ້ໄວຂຶ້ນ 30% ເມື່ອທຽບກັບກຸ່ມຄວບຄຸມ (NCTM 2023) ຄູຍັງລາຍງານວ່າມີພຶດຕິກຳທີ່ສະແດງຄວາມຫຼົງໄຫຼ້ນ້ອຍລົງ 40% ໃນເວລາປະຕິບັດວຽກທີ່ສັບສົນ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມອົດທົນທີ່ດີຂຶ້ນ ແລະ ການທົດສອບຢ່າງເປັນລະບົບຜ່ານການລອງຜິດ-ຖືກ ເຊິ່ງເປັນລັກສະນະສຳຄັນຂອງການຄິດແບບວິທະຍາສາດ

ຂອງຫຼີ້ນທີ່ໃຊ້ໃນການສຶກສາສະໜັບສະໜູນການພັດທະນາທັງດ້ານການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ພາສາຢ່າງເປັນບູລິມະພາບ

ຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງການເຄື່ອນໄຫວຂອງມື ແລະ ການພັດທະນາທັກສະກ່ອນອ່ານ-ຂຽນ: ລູກປະເພດ, ປິດ-ເປີດປິດ, ແລະ ການພັດທະນາການຈັບຈຸ່ມ

ເມື່ອເດັກນ້ອຍຫຼີ້ນກັບຂອງຫຼີ້ນທີ່ສອນເຊິ່ງເປັນຂອງຫຼີ້ນນ້ອຍໆ ເຊັ່ນ: ການຈັດລຽງລູກປະມານ (bead mazes), ປິດ-ເປີດແບບມີດູ້ມ (knobbed puzzles), ແລະ ບັດທີ່ໃຊ້ສອດເຂົ້າກັນ (lacing cards), ພວກເຂົາກຳລັງພັດທະນາຄວາມແຮງຂອງມື ແລະ ຄວາມຄວບຄຸມທີ່ຈຳເປັນກ່ອນຈະຮຽນຂຽນ. ກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້ເຮັດວຽກຢ່າງເປັນປະສິດທິຜົນໃນການພັດທະນາການຈັບດ້ວຍນິ້ວຫົວໃຈ ແລະ ນິ້ວຫົວແມ່ມື (pincer grip) ລະຫວ່າງນິ້ວຫົວແມ່ມື ແລະ ນິ້ວຕ່າງໆ, ພ້ອມທັງປັບປຸງຄວາມສາມາດໃນການເຄື່ອນໄຫວນິ້ວຕ່າງໆຢ່າງເປັນເອກະລາດ ແລະ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງມືທັງສອງເພື່ອປັ້ນຕົວອັກສອນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ. ການສຶກສາບາງຢ່າງທີ່ເຜີຍແຜ່ໃນປີ 2023 ໂດຍວາລະສານ Early Childhood Research Quarterly ຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັນເລື່ອງທີ່ນ่าສົນໃຈອີກຢ່າງໜຶ່ງ: ເດັກນ້ອຍທີ່ຫຼີ້ນກັບຂອງຫຼີ້ນເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງເປັນປະຈຳ ມີທັກສະການຄວບຄຸມດິນສອ (pencil control) ດີຂຶ້ນປະມານ 40% ເມື່ອທຽບກັບເດັກນ້ອຍອື່ນໆໃນວັຍດຽວກັນ. ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເລື່ອງນີ້ມີຄວາມສຳຄັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ ແມ່ນເມື່ອເດັກນ້ອຍມີສ່ວນຮ່ວມໃນກິດຈະກຳຝຶກທັກສະການເຄື່ອນໄຫວເຫຼົ່ານີ້, ສ່ວນຂອງສະໝອງທີ່ຮັບຜິດຊອບການຮູ້ສຶກການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ການປຸງແຕ່ງພາສາຈະເຮັດວຽກຮ່ວມກັນໃນເວລາດຽວກັນ, ເຊິ່ງເກີດເປັນການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງການເຄື່ອນໄຫວທາງຮ່າງກາຍ ແລະ ການເຂົ້າໃຈສັນຍາລັກທາງຈິດໃຈ. ສິ່ງນີ້ຊ່ວຍສ້າງພື້ນຖານທີ່ຈຳເປັນສຳລັບການຈົດຈຳຕົວອັກສອນ ແລະ ສຸດທ້າຍຈະອ່ານຄຳທັງໝົດໄດ້ໃນເວລາຕໍ່ມາ.

ການຫຼີ້ນທີ່ມີເລື່ອງລາວຮ່ວມກັບຂອງຫຼີ້ນທີ່ສົ່ງເສີມການຮຽນ: ການຂະຫຍາຍຄຳ»ວ່າ ແລະ ການຈັບໃຈຮ່ວມກັນ

ການຫຼີ້ນກັບບ້ານຕຸັກຕາ, ສັດ, ຫຼື ຊุดຂອງຫຼີ້ນທີ່ມີແນວຄິດເປັນພິເສດ ຊ່ວຍໃຫ້ເດັກນ້ອຍພັດທະນາຄຳ»ວ່າຂອງເຂົາເຈົ້າຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ ເນື່ອງຈາກເຂົາເຈົ້າກຳລັງໃຊ້ຄຳ»ວ່າເຫຼົ່ານີ້ໃນເລື່ອງທີ່ເຂົາເຈົ້າໃຈໃສ່. ເດັກນ້ອຍຮັບບົດບາດທີ່ຕ່າງກັນ, ພົວພັນກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ແລະ ຮ່ວມກັນຄິດຫາຈຸດຫຼືບົດເລື່ອງທີ່ເປັນທີ່ນ່າທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຕື່ນເຕັ້ນ. ການຫຼີ້ນທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຈິນຕະນາການນີ້ ອັນທີ່ຈິງໃຈ ສ້າງສ້າງສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ «ການຈັບໃຈຮ່ວມກັນ» ໂດຍທີ່ເດັກນ້ອຍແລະຜູ້ໃຫຍ່ຈະຈັບໃຈໃສ່ສິ່ງດຽວກັນໃນເວລາດຽວກັນ, ເຊິ່ງເປັນສິ່ງທີ່ມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍຕໍ່ການທີ່ເດັກນ້ອຍຈະຮຽນຮູ້ການເວົ້າ. ມີການສຶກສາທີ່ພົບວ່າເມື່ອຜູ້ໃຫຍ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນເກມການເລື່ອງເຫຼົ່ານີ້ ເດັກນ້ອຍຈະສາມາດປະກອບປະໂຍກຄຳ»ວ່າທີ່ສັບສົນຂຶ້ນປະມານ 30% ເມື່ອທຽບກັບເວລາທີ່ເຂົາເຈົ້າພຽງແຕ່ນັ່ງເບິ່ງທີວີ ຫຼື ຫຼີ້ນດ້ວຍຕົວເອງ. ການຖາມຄຳຖາມເຊັ່ນ: «ເຫດການຕໍ່ໄປຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນ?» ຫຼື «ຕົວລະຄອນນີ້ຮູ້ສຶກແນວໃດ?» ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຄຳ»ວ່າໃໝ່ຖືກຝັງລົງໃນຄວາມຈຳຂອງເດັກນ້ອຍຢ່າງເປັນທຳ. ຄຳ»ວ່າເຫຼົ່ານີ້ຈະກາຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງປະສົບການຈິງໃນຊີວິດ ແທນທີ່ຈະເຫຼືອເປັນສຽງທີ່ເປັນຮູບແບບທີ່ບໍ່ມີຄວາມໝາຍ.

ຂອງຫຼີ້ນທີ່ໃຊ້ສຳລັບການສຶກສາເຮັດໃຫ້ຄວາມສາມາດດ້ານອາລົມ ແລະ ຄວາມພ້ອມດ້ານສັງຄົມເຕີບໂຕ

ຊุดສະແດງຕົວເປັນ ແລະ ທິດສະດີຂອງຈິດໃຈ: ການເຕີບໂຕດ້ານຄວາມເຫັນໃຈຜ່ານການຫຼີ້ນທີ່ມີຈິນຕະນາການແບບມີການຊີ້ນຳ

ເມື່ອເດັກນ້ອຍຫຼີ້ນກັບຊุดສະແດງຕົວເຊັ່ນ: ຊຸດການແພດ, ຂອງຫຼີ້ນຄິດຕະການເຮືອນຄິວແລະເຄື່ອງນຸ່ງທີ່ໃຊ້ສຳລັບສະແດງຕົວ, ເດັກຈະໄດ້ຮັບພື້ນທີ່ທີ່ປອດໄພໃນການຝຶກຝົນສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ "ທິດສະດີຂອງຈິດໃຈ" (theory of mind). ນີ້ໝາຍເຖິງການຮຽນຮູ້ວິທີເຂົ້າໃຈວ່າຄົນອື່ນກຳລັງຄິດຫຼືຮູ້ສຶກຢ່າງໃດ. ເດັກນ້ອຍເລີ່ມຕົ້ນການມອບບົດບາດໃນເກມເຫຼົ່ານີ້ ເຊັ່ນ: "ເຈົ້າເປັນຄົນປ່ວຍ, ຂ້ອຍເປັນໝໍ!" ແລະຜ່ານຂະບວນການນີ້ ເດັກຈະຮຽນຮູ້ວິທີເບິ່ງບັນຫາຈາກມุมຕ່າງໆ, ຈັດການອາລົມຂອງຕົນເອງໄດ້ດີຂື້ນ, ແລະເຂົ້າຮ່ວມການເຈລະຈາເວລາເກີດຄວາມເຫັນແຍກກັນ. ການສຶກສາທີ່ເຜີຍແຜ່ໃນວາລະສານ Journal of Applied Developmental Psychology ໃນປີ 2022 ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ເມື່ອຜູ້ໃຫຍ່ຊ່ວຍແນະນຳການຫຼີ້ນທີ່ໃຊ້ຈິນຕະນາການແບບນີ້ ເດັກຈະສະແດງຄວາມເຫັນອົກເຫັນໃຈ (empathy) ໃນລະດັບທີ່ສູງຂື້ນປະມານ 40% ເມື່ອທຽບກັບເວລາທີ່ເດັກຫຼີ້ນດ້ວຍຕົນເອງ ຫຼື ລ້ຽງຕາມທີວີ. ຜູ້ປະກອບຄອບຄົວ ແລະ ຄູອາຈານສາມາດຊ່ວຍສ่งເสรີມການພັດທະນານີ້ໄດ້ດ້ວຍການສົນທະນາກ່ຽວກັບອາລົມໃນເວລາຫຼີ້ນ, ການຮັບຮູ້ເຖິງປະຕິກິລິຍາຂອງເດັກ, ແລະ ການສອນວິທີການແກ້ໄຂບັນຫາຮ່ວມກັນ. ປະສາດຈະເລີ່ມສ້າງການເຊື່ອມຕໍ່ທີ່ເຂັ້ມແຂງຂື້ນເกີ່ຍວກັບການເຂົ້າໃຈອາລົມ ແລະ ທັກສະດ້ານສັງຄົມເທື່ອລະນ້ອຍໆ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເດັກມີຄວາມພ້ອມຫຼາຍຂື້ນສຳລັບສະຖານະການຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການເຂົ້າຮຽນປະຖົມວັຍໃນໂຮງຮຽນ ໂດຍທີ່ເດັກຈະຕ້ອງມີການຕິດຕໍ່ສື່ສານກັບເພື່ອນຮ່ວມວັຽທີ່ມີຈຳນວນຫຼາຍພ້ອມກັນ.

ຄຳຖາມທີ່ຖາມບໍ່ຍາກ

ຂໍ້ດີຂອງຂອງເລື່ອນທີ່ໃຊ້ສຳລັບການສຶກສາຕໍ່ການພັດທະນາຂອງສະໝອງແມ່ນຫຍັງ?

ຂອງເລື່ອນທີ່ໃຊ້ສຳລັບການສຶກສາຊ່ວຍສົ່ງເສີມການຕັດຕໍ່ສະໝອງ (synaptic pruning) ແລະ ການຫໍ້ອມເສັ້ນປະສາດດ້ວຍໄຟເບີລີ່ນ (myelination) ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ເຄືອຂ່າຍປະສາດທີ່ໜາແລະຈັດລຽງຢ່າງເປັນລະບົບຫຼາຍຂຶ້ນໃນເດັກນ້ອຍ. ມັນຊ່ວຍໃນການສ້າງເສັ້ນທາງທີ່ມີປະສິດທິພາບລະຫວ່າງສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງສະໝອງ ເຊິ່ງຈຳເປັນຕໍ່ການປະຕິບັດໝວດໝູ່ຂອງການເຮັດວຽກທີ່ສັບສົນ.

ຂອງເລື່ອນທີ່ເປັນຮູບແບບຟີຊິກເປີຽບທຽບກັບທາງເລືອກທີ່ອີງໃສ່ໜ້າຈໍແນວໃດ?

ຂອງເລື່ອນທີ່ເປັນຮູບແບບຟີຊິກເຮັດໃຫ້ເຂົ້າເຖິງເຂດຕ່າງໆ ຂອງສະໝອງຫຼາຍເຂດໃນເວລາດຽວກັນ ເຊິ່ງຊ່ວຍປັບປຸງການຈື່ຈຳ ແລະ ການເຂົ້າໃຈດ້ານອະວະກາດ (spatial understanding) ເທືອບກັບການເຂົ້າຮ່ວມທີ່ຈຳກັດຈາກໜ້າຈໍ.

ທັກສະດ້ານສະຕິປັນຍາໃດທີ່ພັດທະນາຜ່ານຂອງເລື່ອນທີ່ໃຊ້ສຳລັບການສຶກສາ?

ຂອງເລື່ອນທີ່ໃຊ້ສຳລັບການສຶກສາຊ່ວຍໃນການພັດທະນາທັກສະການຄິດຢ່າງມີວິຈາລະນະ, ທັກສະການຈັດການ (executive function), ທັກສະການເຄື່ອນໄຫວຂອງມືທີ່ບໍ່ເຂັ້ມແຂງ (fine motor skills), ພາສາ ແລະ ທັກສະດ້ານສັງຄົມ.

ຂໍ້ດີຂອງຂອງເລື່ອນທີ່ແນວຄິດຕາມແບບ Montessori ແມ່ນຫຍັງ?

ຂອງເລື່ອນເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ປະໂຫຍດດ້ານສະຕິປັນຍາເຊັ່ນ: ການຍົກສູງທັກສະການແກ້ໄຂບັນຫາ ຜ່ານກົນໄກທີ່ເດັກສາມາດປັບປຸງຕົວເອງໄດ້ (self-correcting mechanisms), ການແຍກຕົວແປອອກ (isolation of variables), ແລະ ການຮຽນຮູ້ທີ່ອີງໃສ່ບໍລິບົດທີ່ເກີດຂື້ນໃນຊີວິດຈິງ.

ຂອງເລື່ອນມີຜົນຕໍ່ການພັດທະນາດ້ານພາສາ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວແນວໃດ?

ດ້ວຍການມີສ່ວນຮ່ວມໃນກິດຈະກຳຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການເລື່ອນລູກປະມານໃນເສັ້ນທາງແລະ ປິດສະດີ ເດັກຈະເຮັດໃຫ້ການຄວບຄຸມແລະການປະສານງານຂອງມືເຂັ້ມແຂງຂຶ້ນ ເຊິ່ງເປັນສິ່ງຈຳເປັນສຳລັບການຂຽນ. ກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້ຍັງຊ່ວຍຂະຫຍາຍຄຳສັບແລະປັບປຸງການຈື່ດີຂອງເດັກ.